Ιστορία του Β' Παγκοσμίου πολέμου
Τα θρυλικά μαχητικά Curtiss P-40 Warhawk σε παράταξη [πηγή:http://www.archives.gov]

Το ημερολογιο του πολεμου

Σεπ 1939
1939194019411942194319441945
ΔΤΤΠΠΣΚ
28293031123
45678910
11121314151617
18192021222324
2526272829301
2345678

Τελευταια Αρθρογραφια

Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Ο Χάρτης του Πολέμου

Εισοδος Μελων

Εγγραφή

Γκέτο του Łódź

Łódź Ghetto

Εβραίοι στη γέφυρα που ένωνε τα δύο τμήματα του γκέτο

Το Γκέτο του Łódź ήταν το δεύτερο μεγαλύτερο γκέτο (μετά το Γκέτο της Βαρσοβίας) που δημιουργήθηκε για τους Εβραίους και τους Ρομά, στη κατεχόμενη από τους Γερμανούς Πολωνία. Βρισκόταν στην πόλη του Λοτζ και αν και αρχικά προοριζόταν ως προσωρινό σημείο συγκέντρωσης για τους Εβραίους, το γκέτο μετατράπηκε σε ένα σημαντικό βιομηχανικό κέντρο, που παρείχε αναγκαία αναλώσιμα για τη ναζιστική Γερμανία και ειδικά για το γερμανικό στρατό. Λόγω της αξιοσημείωτης παραγωγικότητας του, το γκέτο κατόρθωσε να επιβιώσει μέχρι τον Αύγουστο του 1944, όταν το υπόλοιπο του πληθυσμού του μεταφέρθηκε στο Άουσβιτς και στο Chełmno. Ήταν το τελευταίο γκέτο που διαλύθηκε στην Πολωνία

Όταν οι γερμανικές δυνάμεις κατέλαβαν το Łódź τον Σεπτέμβριο του 1939, η πόλη είχε πληθυσμό 672.000 ανθρώπων και πάνω από το ένα τρίτο από αυτούς (233.000) Εβραίους. Το Łódź προσαρτήθηκε άμεσα στην περιοχή Warthegau του Ράιχ και μετονομάστηκε σε Litzmannstadt προς τιμήν του Γερμανού στρατηγού Karl Litzmann, ο οποίος είχε ηγηθεί των γερμανικών δυνάμεων στην περιοχή το 1914. Ως εκ τούτου, η πόλη υποβλήθηκε σε μια διαδικασία διαλογής: του εβραϊκού πληθυσμού που επρόκειτο να απελαθεί και του πολωνικού λαού που επρόκειτο να μειωθεί σημαντικά και να μετατραπεί σε μια δύναμη καταναγκαστικής εργασίας

Πρώτη αναφορά της δημιουργίας του γκέτο εμφανίζεται σε μια εντολή της 10ης Δεκεμβρίου 1939, η οποία αναφέρει ένα προσωρινό σημείο συγκέντρωσης για τους Εβραίους της περιοχής ώστε να διευκολυνθεί η διαδικασία απέλασης. Έως την 1η Οκτωβρίου 1940, η απέλαση θα έπρεπε να ολοκληρωθεί, και η πόλη να έχει απαλλαγεί από τους Εβραίους. Αυτό προκάλεσε μια μακρά σειρά από αντιεβραϊκά μέτρα (όπως επίσης και κατά του πολωνικού πληθυσμού μέτρα), με την οποία οι Εβραίοι παραιτούνταν από τις επιχειρήσεις και τις περιουσίες τους, και αναγκάζονταν να φορούν το κίτρινο σήμα. Από την εισβολή και μετά, πολλοί Εβραίοι, ιδίως της πνευματικής και πολιτικής ηγεσίας, κατέφυγαν στην περιοχή της Γενικής Κυβέρνησης ή ανατολικά προς τη Σοβιετική κατεχόμενη Πολωνία. Στις 8 Φεβρουαρίου 1940, η εβραϊκή συνοικία περιορίστηκε σε συγκεκριμένους δρόμους του Λοτζ και στην παρακείμενη συνοικία Baluty, τις περιοχές δηλαδή που θα γινόταν αργότερα το γκέτο. Ένα επεισόδιο την 1η Μαρτίου στην οποία πολλοί Εβραίοι έχασαν τη ζωή τους, επιτάχυνε τη μετεγκατάσταση, και κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο μηνών, συρματοπλέγματα στήθηκαν γύρω από την περιοχή για να αποκοπεί από την υπόλοιπη πόλη

Επειδή ήδη πολλοί Εβραίοι είχαν εγκαταλείψει την πόλη, ο πληθυσμός του γκέτο μετά τη δημιουργία του ήταν 164.000. Κατά τα επόμενα έτη, Εβραίοι από την Κεντρική Ευρώπη και πιο μακριά, όπως από το Λουξεμβούργο, απελάθηκαν στο γκέτο. Υπήρχε επίσης ένας μικρός αριθμός τσιγγάνων που εγκαταστάθηκαν εκεί
Για να εξασφαλιστεί ότι δεν υπήρχε επαφή μεταξύ των Εβραίων και του μη εβραϊκού πληθυσμού της πόλης, δύο γερμανικές μονάδες της αστυνομίας είχαν οριστεί για να περιπολούν την περίμετρο του γκέτο. Μέσα στο ίδιο το γκέτο, μια εβραϊκή αστυνομία δημιουργήθηκε με σκοπό να διασφαλιστεί ότι οι Εβραίοι δεν θα προσπάθησουν να διαφύγουν. Οποιοσδήποτε Εβραίος έξω από το γκέτο θα μπορούσε σύμφωνα με το νόμο, να εκτελεστεί επί τόπου. Στις 10 Μαΐου τέθηκε σε ισχύ η απαγόρευση κάθε εμπορικής επαφής μεταξύ Εβραίων και μη Εβραίων στο Łódź κάτω από αυστηρές κυρώσεις. Η επαφή με τους ανθρώπους έξω από το γκέτο ήταν επίσης περιορισμένη λόγω του γεγονότος ότι το Łódź είχε ισχυρή γερμανική μειονότητα που ήταν πιστή στους Ναζί

Σε άλλα γκέτο σε ολόκληρη την Πολωνία, μια ακμάζουσα παραοικονομία με βάση το λαθρεμπόριο τροφίμων και βιομηχανικών προϊόντων κατάφερε να προκύψει μεταξύ αυτών και τον έξω κόσμο. Σε Łódź όμως, αυτό ήταν πρακτικά αδύνατο καθώς οι Εβραίοι ήταν εξαρτημένοι εξ ολοκλήρου από τις γερμανικές αρχές για τα τρόφιμα, φάρμακα και άλλες ζωτικές προμήθειες. Για την περαιτέρω επιδεινώση της κατάστασης, το μόνο νόμιμο στο γκέτο ήταν ένα ειδικά διαμορφωμένο νόμισμα
Για την οργάνωση του τοπικού πληθυσμού και την τήρηση της τάξης, οι γερμανικές αρχές καθιέρωσαν ένα Εβραϊκό Συμβούλιο, το Judenrat. Ο αρχηγός του Judenrat, Mordechai Chaim Rumkowski, εξακολουθεί να θεωρείται μια από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες στην ιστορία του Ολοκαυτώματος. Γνωστός χλευαστικά ως "Βασιλιάς Chaim", του χορηγήθηκαν άνευ προηγουμένου εξουσίες από την ναζιστική κυβέρνηση, η οποία τον επέτρεψε να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να διατηρηθεί η τάξη στο γκέτο. Αν και ήταν άμεσα και επίσημα υπεύθυνος στον Hans Biebow στο πλαίσιο του γκέτο, ο Rumkowski υιοθέτησε ένα αυταρχικό ύφος ηγεσίας μετατρέποντας το γκέτο σε ένα τεράστιο βιομηχανικό σύμπλεγμα, που παρήγαγε προϊόντα για λογαριασμό της Γερμανίας. Πεπεισμένος ότι η εβραϊκή παραγωγικότητα θα εξασφαλίσει την επιβίωση τους, ανάγκασε τον πληθυσμό να εργάζεται 12 ώρες την ημέρα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, στην παραγωγή ενδυμάτων, ξύλου, μεταλλοτεχνίας και ηλεκτρικού εξοπλισμού για το γερμανικό στρατό. Το 1943, το 95 τοις εκατό του ενήλικου πληθυσμού εργαζόταν σε 117 βιοτεχνίες ή εργαστήρια και ο Rumkowski υπερηφανευόταν γστο δήμαρχο του Łódź οτι ήταν ένα «χρυσωρυχείο». Στην πραγματικότητα, ήταν εξαιτίας αυτής της παραγωγικότητας που το Γκέτο του Łódź κατάφερε να επιβιώσει τόσο καιρό σε σχέση με όλα τα άλλα γκέτο στην κατεχόμενη Πολωνία

Υπό την ηγεσία του Rumkowski, μια στοιχειώδης νοοτροπία ισότητας ιδρύθηκε μεταξύ όλων των Εβραίων που ζούσαν στο γκέτο. Τα τρόφιμα κατανέμονταν εξίσου σε όλους, και αποτελεί έκπληξη το γεγονός οτι εκπαιδευτικές και πολιτιστικές δραστηριότητες άνθισαν. Παρόλα αυτά, οι συνθήκες ήταν σκληρές και ο πληθυσμός ήταν εξαρτημένος εξ ολοκλήρου από τις γερμανικές αρχές. Ο λιμός ήταν ανεξέλεγκτη και διαδεδομένη ασθένεια. Αυτή η δυσαρέσκεια που τροφοδοτούνταν από την ηγεσία του Rumkowski οδήγησε σε μια σειρά από απεργίες στα εργοστάσια. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο Rumkowski επικαλούνταν την εβραϊκη αστυνομική δύναμη για να καταστείλει τους δυσαρεστημένους εργάτες, αλλά σε μία περίπτωση, η γερμανική αστυνομία κλήθηκαν να παρέμβει. Οι απεργίες συνήθως ξεσπούσαν κατά τη μείωση των μερίδων τροφίμων

Συχνές εμφανίσεις νόσων ήταν επίσης ένα σημαντικό χαρακτηριστικό της ζωής στο γκέτο την οποία το Judenrat έπρεπε να αντιμετωπίσει. Ιατρικές προμήθειες ήταν σημαντικά περιορισμένες και το γκέτο ήταν σοβαρά υπερπλήρες. Το σύνολο του πληθυσμού των 164.000 ανθρώπων αναγκάστηκε να ζει σε ένα χώρο μόλις 4 τετραγωνικών χιλιομέτρων, εκ των οποίων μόλις 2,4 χιλιόμετρα αναπτύχθηκαν και ήταν κατοικήσιμα. Επιπλέον, τα αποθέματα καυσίμων ήταν ελάχιστα, και οι άνθρωποι έκαιγαν οτι μπορούσαν για να αντέχουν στον σκληρό χειμώνα. Περίπου 18.000 άνθρωποι στο γκέτο πιστεύεται ότι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια ενός λιμού το 1942 και συνολικά, περίπου 43.500 άνθρωποι έχασαν τη ζωή στο γκέτο από την πείνα και τις ασθένειες

Η πληρότητα του γκέτο επιδεινώθηκε από την απέλαση σε αυτό περίπου 40.000 άνθρωπων από τις γύρω περιοχές, τη Γερμανία, το Λουξεμβούργο, το προτεκτοράτο της Βοημίας και της Μοραβίας, ιδιαίτερα από το Terezín. Στις 20 Δεκεμβρίου 1941, ο Rumkowski ανακοίνωσε ότι είκοσι χιλιάδες Εβραίοι θα πρέπει να απελαθούν από το γκέτο, οι οποίοι θα επιλέγονταν από το Judenrat και αφορούσε εγκληματίες, ανθρώπους που αρνούνταν να εργαστούν ή που εκμεταλλεύτηκαν τους πρόσφυγες που έφθαναν στο γκέτο. Μια επιτροπή εκκένωσης δημιουργήθηκε για να βοηθήσει στην επιλογή της αρχικής ομάδας των απελαθέντων. Είναι αβέβαιο ποιός πρώτος συνειδητοποίησε ότι οι απελαθέντες είχαν αποσταλεί στι Chełmno, το πρώτο από τα στρατόπεδα θανάτου της Επιχείρησης Reinhard, όπου οι Εβραίοι θανατώνονταν σε φορτηγά αερίου. Έως τις 15 Μαΐου 1942, περίπου 55.000 άνθρωποι είχαν απελαθεί

Μέχρι το Σεπτέμβριο του 1942, ο Rumkowski και οι Εβραίοι της Łódź είχε συνηδειτοποιήσει ότι η απέλαση σήμαινε θάνατο. Μία νέα γερμανική εντολή απαίτησε ότι 20.000 παιδιά των Εβραίων θα έπρεπε να παραδοθούν για απέλαση, και μια διαμάχη μαινόταν στο γκέτο για το ποιος θα πρέπει να παραδοθεί. Παρά τον τρόμο τους, οι γονείς συνειδητοποίησαν ότι η θυσία μόνο αυτή θα μπορούσε να εξασφαλίσει την επιβίωση τους. Ο Rumkowski ήταν περισσότερο πεπεισμένος από ποτέ ότι η μόνη ευκαιρία για την επιβίωση των υπολοίπων, ήταν η διατήρηση της παραγωγής για το Ράιχ

Για τον επόμενο ενάμιση χρόνο, φαινόταν ότι ο Rumkowski είχε επιτύχει το στόχο του, την διατήρηση τουλάχιστον ένα μέρος του πληθυσμού του γκέτο. Οι απελάσεις σταμάτησαν μετά την παράδοση των παιδιών, και το 1944, το Γκέτο του Łódź, με 70.000 κατοίκους, είχε τη μεγαλύτερη συγκέντρωση των Εβραίων στην Ανατολική Ευρώπη. Βεβαίως, το γκέτο, έχει μετατραπεί σε ένα μεγάλο στρατόπεδο εργασίας, όπου η επιβίωση ήταν αποκλειστικά σε εξάρτηση από την ικανότητα για εργασία. Τα σχολεία και τα νοσοκομεία έκλεισαν, και νέα εργοστάσια, συμπεριλαμβανομένων των εργοστασίων εξοπλισμών ιδρύθηκαν. Από την άλλη πλευρά, τα σοβιετικά στρατεύματα ήταν μόλις εξήντα μίλια μακριά, προέλαυναν ταχύτατα και φαινόταν ότι οι επιζώντες τελικά θα σωθούν

Όμως η μοίρα του Łódź είχε καθοριστεί μεταξύ των υψηλότερων στελεχών των Ναζί ήδη από το 1943. Ο Heinrich Himmler ζήτησε την οριστική εκκαθάριση του γκέτο, με ελάχιστους εργαζόμενους μόνο να μεταφέρονται σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης έξω από Lublin, ενώ ο υπουργός Albert Speer υποστήριξε συνέχιση της ύπαρξης του γκέτο ως πηγή φθηνού εργατικού δυναμικού, ιδιαίτερα αναγκαίο τώρα που η πορεία του πολέμου είχαν στραφεί κατά της Γερμανίας

Το καλοκαίρι του 1944, τελικά αποφασίστηκε να αρχίσει η σταδιακή εκκαθάριση του υπόλοιπου πληθυσμού. Από τις 23 Ιούνιου μέχρι τις 15 Ιουλίου, περίπου 7.000 Εβραίοι απελάθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης Chełmno, όπου δολοφονήθηκαν. Στις 15 Ιουλίου 1944 οι μεταφορές διακόπηκαν για δύο εβδομάδες, ενώ η εγκατάσταση Chełmno διαλύθηκε λόγω της προσέγγισης των σοβιετικών στρατευμάτων. Όπως το μέτωπο πλησίαζε, αποφασίστηκε η μεταφορά και των υπόλοιπων Εβραίων, συμπεριλαμβανομένου και του Rumkowski στο Άουσβιτς, και η εκκαθάριση του γκέτο ξεκίνησε γρήγορα. Στις 28 Αυγούστου 1944, ο Rumkowski και η οικογένειά του δολοφονήθηκαν στο Άουσβιτς. Μόνο 877 Εβραίοι ήταν στο γκέτο όταν ο σοβιετικός στρατός απελευθέρωσε το Łódź στις 19 Ιανουαρίου του 1945. Συνολικά, μόνο 10.000 από τις 204.000 Εβραίους που πέρασαν από το Γκέτο Łódź επέζησε του πολέμου

Αρθρογραφία

Αξιολόγηση : 5.00/5
Αξιολογήστε αυτό το άρθρο
Το παραπάνω κείμενο είναι πρωτότυπο. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των συντακτών. Αν επιθυμείτε να το χρησιμοποιήσετε, παρακαλούμε ενημερώστε μας προηγουμένως
Θεωρείτε οτι το άρθρο αυτό είναι ελλειπές ή ανακριβές; Δημοσιεύσετε το δικό σας άρθρο ή συμπληρώστε το παραπάνω, πατώντας εδώ
Σχετικά άρθρα

Γκέτο, Chelmno