Ιστορία του Β' Παγκοσμίου πολέμου
Το USS Shaw ανατινάζεται κατά την επίθεση των Ιαπώνων στο Περλ Χάρμπορ [πηγή:http://en.wikipedia.org]

Το ημερολογιο του πολεμου

Σεπ 1939
1939194019411942194319441945
ΔΤΤΠΠΣΚ
28293031123
45678910
11121314151617
18192021222324
2526272829301
2345678

Τελευταια Αρθρογραφια

Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Ο Χάρτης του Πολέμου

Εισοδος Μελων

Εγγραφή

Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης

Jews of Sanlonica

Καταγραφή των Εβραίων στη Πλατεία Ελευθερίας τον Ιούλιο του 1943 (πηγή:wikipedia.org)

Κατά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Κεντρική Μακεδονία συμπεριλαμβανομένης και της Θεσσαλονίκης, κατελήφθη από τους Γερμανούς, οι οποίοι μπήκαν στην πόλη στις 9 Απριλίου 1941. Εφαρμόστηκαν αρχικά κάποια αντισημιτικά μέτρα που σταδιακά έγιναν πιο έντονα. Αρχικά ο Max Merten, ο Γερμανός διοικητής της πόλης, επαναλάμβανε ότι οι σκληροί νόμοι της Νυρεμβέργης δεν θα ισχύσουν για τη Θεσσαλονίκη. Ο εβραϊκός τύπος γρήγορα απαγορεύτηκε, ενώ εμφανίστηκαν δύο φιλοναζιστικές εφημερίδες, η Νέα Ευρώπη και η Απογευματινή και οι Εβραίοι αναγκάστηκαν να στραφούν στα ραδιόφωνα τους. Μερικά σπίτια και κοινοτικά κτίρια επιτάχθηκαν από τις δυνάμεις κατοχής, ενώ κάποια κτίρια και βιβλιοθήκες λεηλατήθηκαν. Στα τέλη Απριλίου, εμφανίστηκαν πινακίδες που απαγόρευαν την είσοδο των Εβραίων σε καφενεία και άλλους δημόσιους χώρους. Ο Μεγάλος Ραββίνος της Θεσσαλονίκης, Zvi Koretz, συνελήφθη από την Γκεστάπο στις 17 Μαΐου 1941 και στάλθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης κοντά στη Βιέννη, από όπου επέστρεψε στα τέλη Ιανουαρίου 1942 για να αναλάβει ξανά τη θέση του ως ραβίνος. Τον Ιούνιο του 1941, έφτασε στη πόλη ο Επίτροπος Alfred Rosenberg, ο οποίος λεηλάτησε τα εβραϊκή αρχεία, στέλνοντας τόνους εγγράφων στο Ινστιτούτο για τη Μελέτη του εβραϊκού ζητήματος στη Φρανκφούρτη

Μαζί με τις υπόλοιπες ελληνικές αστικές κοινότητες, οι Εβραίοι υπέστησαν μεγάλη πείνα το χειμώνα του 1941-1942. Το καθεστώς των Ναζί δεν είχε δώσει καμία σημασία για την ελληνική οικονομία, την παραγωγή ή τη διανομή τροφίμων. Εκτιμάται ότι το 1941-1942 εξήντα Εβραίοι της πόλης έχαναν τη ζωή τους κάθε μέρα από την πείνα. Για ένα χρόνο, δεν εφαρμόστηκε καμία περαιτέρω αντισημιτική ενέργεια. Η προσωρινή αυτή κατάσταση έδωσε στους Εβραίους μια αίσθηση ασφάλειας

Όμως αυτό άλλαξαν όταν τον Ιούλιο του 1942 κατά την διάρκεια μιας σαββατιανής συνάθροισης, όλοι οι άνδρες της εβραικής κοινότητας ηλικίας 18 έως 45 ετών, συγκεντώθηκαν στη Πλατεία Ελευθερίας. Όλο το απόγευμα, αναγκάστηκαν να κάνουν ταπεινωτικές σωματικές ασκήσεις υπό την απειλή όπλων. Οι περισσότεροι συνελήφθησαν ενώ τέσσερις χιλιάδες από αυτούς διατάχθηκαν να κατασκευάσουν ένα δρόμο για τους Γερμανούς, που θα συνέδεε τη Θεσσαλονίκη με την Κατερίνη και τη Λάρισα. Σε λιγότερο από δέκα εβδομάδες, το 12% από αυτούς πέθαναν από εξάντληση και ασθένειες. Εν τω μεταξύ, η κοινότητα της Θεσσαλονίκης, με τη βοήθεια της Αθήνας, κατάφερε να συγκεντρώσει δύο δισεκατομμύρια δραχμές έναντι του ποσού των 3.5 δισεκατομμυρίων δραχμών που απαιτούσαν οι Γερμανοί για να αφήσουν ελεύθερους τους εργάτες. Οι Γερμανοί συμφώνησαν να τους απελευθερώσουν με το μικρότερο ποσό, αλλά σε αντάλλαγμα, ζήτησαν από τις ελληνικές αρχές να εγκαταλείψουν το εβραϊκό νεκροταφείο στη Θεσσαλονίκη, που περιέχει 300-500 χιλιάδες τάφους. Το μέγεθος και η θέση του, όπως ισχυρίζονταν, δυσκόλευε την αστική ανάπτυξη. Έτσι οι Εβραίοι ξεκίνησαν τη μεταφορά των τάφων στη περιφέρεια. Όμως οι ναζιστικές δημοτικές αρχές, επικρίνοντας τον αργό ρυθμό της μεταφοράς, πήραν την κατάσταση στα χέρια τους. Πεντακόσιοι Έλληνες εργαζόμενοι, που πληρώθηκαν από τον δήμο, προχώρησαν στην καταστροφή των τάφων. Το νεκροταφείο σύντομα μετατράπηκε σε ένα τεράστιο λατομείο, απ' όπου Έλληνες και Γερμανοί χρησιμοποιούσαν τις ταφόπλακες για χρήση ως οικοδομικά υλικά. Σήμερα, αυτή η περιοχή καταλαμβάνεται από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο και άλλα κτίρια

Για να πραγματοποιηθεί η εξόντωση των Εβραίων, οι ναζιστικές αρχές έστειλαν δύο ειδικούς σε αυτόν τον τομέα, τους Alois Brunner και Dieter Wisliceny, οι οποίοι έφθασαν στη Θεσσαλονίκη στις 6 Φεβρουαρίου του 1943. Αμέσως έγινε πλήρη εφαρμογή των νόμων της Νυρεμβέργης σε όλη την αυστηρότητα τους, επιβάλλοντας στους Εβραίους την χρήση του κίτρινου άστρου του Δαυίδ, απαγορεύοντάς τη χρήση τηλεφώνων και μέσων μεταφορά και περιορίζοντας δραστικά την ελευθερία κίνησης τους. Κατά το τέλος του Φεβρουαρίου του 1943 όλοι οι Εβραίοι είχαν συγκεντρωθεί σε τρία γκέτο, σε Καλαμαριά, Λ. Συγγρού και Βαρδάρη/Αγία Παρασκευή και στη συνέχεια μεταφέρονταν σε ένα άλλο στρατόπεδο διέλευσης, σε μια περιοχή που ονομαζόταν Baron Hirsch και ήταν δίπλα στο σταθμό του τρένου. Από εκεί μεταφέρονταν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Ναζί. Για την εκπλήρωση όλης αυτής τη διαδικασίας, τα ΕΣ ΕΣ στηρίχθηκαν σε μια εβραϊκή αστυνομία που δημιουργήθηκε για την περίσταση, με επικεφαλή τον Vital Hasson, που έγινε και ο υπέυθυνος για πολλές άλλες βιαιοπραγίες κατά των Εβραίων

Ο πρώτος συρμός αναχώρησε στις 15 Μαρτίου. Κάθε τρένο μετέφερε 1.000-4.000 Εβραίους σε στρατόπεδα σε όλη την κεντρική Ευρώπη αλλά κυρίως στο Άουσβιτς. Ο εβραϊκός πληθυσμός της Θεσσαλονίκης ήταν τόσο μεγάλος που η απέλαση πήρε αρκετούς μήνες μέχρι να ολοκληρωθεί. Το τελευταίο φορτίο έφυγε στις 7 Αυγούστου με την απέλαση του αρχιραβίνου Zvi Koretz και άλλων σημαντικών Εβραίων στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Bergen-Belsen κάτω από σχετικά καλές συνθήκες. Στην ίδια αποστολή ήταν 367 Εβραίοι προστατευόμενοι από την ισπανική ιθαγένεια τους, οι οποίοι είχαν μια διαφορετική τύχη από τους υπόλοιπους, αφού μεταφέρθηκαν από το Bergen-Belsen στη Βαρκελώνη και στη συνέχεια στο Μαρόκο, ενώ κάποιοι από αυτούς έφτασαν τελικά στη Παλαιστίνη

Εκτιμάται ότι από την αρχή της κατοχής μέχρι το τέλος των απελάσεων, 3.000-5.000 Εβραίοι κατάφεραν να ξεφύγουν από τη Θεσσαλονίκη. Από αυτούς, περίπου 800 βρήκαν προσωρινό καταφύγιο στην ιταλική ζώνη κατοχής, καθώς είχαν ή βρήκαν έγγραφα που αποδείκνυαν την ιταλική υπηκοότητα και καθ' όλη την περίοδο της Ιταλικής κατοχής προστατεύτηκαν από την προξενική αρχή. 800 Εβραίοι κατέφυγαν στις ορεινές πλαγιές της Μακεδονίας και ενώθηκαν με τον ΕΛΑΣ. Πολλοί κάτοικοι της πόλης και των γύρω περιοχών τους προσέφεραν άσυλο. Περίπου 46.000 Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στάλθηκαν στα στρατόπεδα εξόντωσης των Ναζί, ενώ επέστρεψαν μόνο οι 1.950, δηλαδή μόνο το 4%. Σχεδόν το 98% του συνολικού εβραϊκού πληθυσμού της πόλης έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια του πολέμου, γεγονός που τους κατατάσει στο υψηλότερο επίπεδο εξόντωσης μετά τους Εβραίους της Πολωνίας

Αρθρογραφία

Αξιολόγηση : 4.89/5
Αξιολογήστε αυτό το άρθρο
Το παραπάνω κείμενο είναι πρωτότυπο. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του σε οποιοδήποτε μέσο χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των συντακτών. Αν επιθυμείτε να το χρησιμοποιήσετε, παρακαλούμε ενημερώστε μας προηγουμένως
Θεωρείτε οτι το άρθρο αυτό είναι ελλειπές ή ανακριβές; Δημοσιεύσετε το δικό σας άρθρο ή συμπληρώστε το παραπάνω, πατώντας εδώ
Σχετικά άρθρα

Οι Εβραίοι κατά την κατοχή στην Ελλάδα